ทำไมสุนัขหรือแมวจึงปัสสาวะไม่ออก?

ภาวะท่อปัสสาวะอุดตันสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น

• นิ่วหรือตะกอนอุดตันในท่อปัสสาวะ
• การอุดตันของเซลล์ เมือก หรือผลึก โดยพบได้บ่อยในแมวเพศผู้
• ท่อปัสสาวะตีบจากพังผืดหรือแผลเป็น
• การบาดเจ็บของท่อปัสสาวะ
• ก้อนเนื้อหรือเนื้องอก
• การกดเบียดจากเนื้อเยื่อหรืออวัยวะบริเวณใกล้เคียง

ในสุนัข นิ่วในทางเดินปัสสาวะเป็นสาเหตุสำคัญของการอุดตัน ขณะที่แมวเพศผู้มีความเสี่ยงต่อการอุดตันของท่อปัสสาวะจากลักษณะทางกายวิภาคและโรคทางเดินปัสสาวะส่วนล่างของแมว

ปัสสาวะไม่ออก อันตรายแค่ไหน?

ภาวะท่อปัสสาวะอุดตันเป็นภาวะฉุกเฉินทางสัตวแพทย์ หากปัสสาวะไม่สามารถระบายออกได้ ของเสียและความผิดปกติของเกลือแร่จะสะสมในร่างกาย และอาจเกิดภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของหัวใจได้

อาการที่ควรรีบพบสัตวแพทย์ ได้แก่ เข้ากระบะหรือพยายามปัสสาวะบ่อยแต่ปัสสาวะออกเพียงเล็กน้อยหรือไม่ออกเลย ร้องหรือแสดงอาการเจ็บขณะปัสสาวะ ซึม อาเจียน หรืออ่อนแรง โดยเจ้าของแมวอาจเข้าใจผิดว่าเป็นอาการท้องผูกได้

เมื่อไหร่จึงพิจารณาผ่าตัด Urethrostomy?

ไม่ได้หมายความว่าสัตว์ที่ปัสสาวะไม่ออกทุกตัวต้องผ่าตัด โดยทั่วไปสัตวแพทย์จะพยายามแก้การอุดตันด้วยวิธีที่เหมาะสมก่อน เช่น การสวนปัสสาวะและการนำสิ่งอุดตันกลับเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ

การทำ Urethrostomy อาจได้รับการพิจารณาเมื่อมีข้อบ่งชี้ เช่น

• เกิดการอุดตันซ้ำหลายครั้ง
• ไม่สามารถแก้การอุดตันด้วยการสวนหรือวิธีมาตรฐานได้
• มีท่อปัสสาวะตีบหรือมีพังผืด
• ท่อปัสสาวะได้รับบาดเจ็บหรือเสียหายอย่างรุนแรง
• มีความผิดปกติหรือก้อนเนื้อที่ทำให้การไหลของปัสสาวะถูกขัดขวาง
• มีนิ่วหรือปัญหาที่มีโอกาสทำให้เกิดการอุดตันซ้ำและไม่สามารถควบคุมด้วยการรักษาอื่นได้

การผ่าตัดแตกต่างกันในสุนัขและแมว

ในแมว🐱

การผ่าตัดที่พบได้บ่อยคือ Perineal Urethrostomy (PU) โดยสร้างช่องเปิดใหม่จากส่วนของท่อปัสสาวะที่มีขนาดกว้างกว่าออกมาที่บริเวณฝีเย็บ เพื่อหลีกเลี่ยงส่วนปลายของท่อปัสสาวะที่แคบและมีแนวโน้มเกิดการอุดตัน

มักพิจารณาในแมวเพศผู้ที่มีการอุดตันซ้ำ หรือมีความผิดปกติของท่อปัสสาวะที่ไม่สามารถจัดการด้วยวิธีอื่นได้

ในสุนัข🐶

ในสุนัขอาจใช้ Scrotal Urethrostomy หรือวิธีสร้างทางออกของท่อปัสสาวะในตำแหน่งอื่นตามตำแหน่งและสาเหตุของการอุดตัน เช่น นิ่วที่เกิดซ้ำ ท่อปัสสาวะตีบ หรือความเสียหายของท่อปัสสาวะ

การเลือกตำแหน่งและวิธีผ่าตัดต้องพิจารณาจากตำแหน่งของรอยโรคและสภาพของท่อปัสสาวะของแต่ละตัว ไม่สามารถใช้วิธีเดียวกันกับสัตว์ทุกตัวได้

ก่อนผ่าตัดต้องตรวจอะไรบ้าง?

ก่อนตัดสินใจผ่าตัด สัตวแพทย์จะประเมินทั้งสาเหตุของการอุดตันและความพร้อมของร่างกาย เช่น

• ตรวจร่างกายและประเมินกระเพาะปัสสาวะ
• ตรวจเลือด ประเมินการทำงานของไตและระดับเกลือแร่
• ตรวจปัสสาวะตามความเหมาะสม
• เอกซเรย์หรืออัลตราซาวด์เพื่อค้นหานิ่วหรือความผิดปกติ
• การตรวจภาพเพิ่มเติม เช่น Contrast urethrography, CT หรือการส่องตรวจทางเดินปัสสาวะในบางกรณี , การตรวจคัดกรองโรคหัวใจ

หากเป็นผู้ป่วยที่มีการอุดตันอยู่และมีภาวะขาดน้ำหรือความผิดปกติของเกลือแร่ การทำให้ผู้ป่วยมีความคงที่ก่อนการดมยาสลบมีความสำคัญต่อความปลอดภัยของการรักษา

หลังผ่าตัดต้องดูแลอย่างไร?

หลังการผ่าตัดต้องติดตามการปัสสาวะและบริเวณช่องเปิดใหม่อย่างใกล้ชิด รวมถึงเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน เช่น

• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
• เลือดออกหรือแผลผ่าตัดมีปัญหา
• ช่องเปิดตีบแคบลงจากการเกิดแผลเป็น
• การระคายเคืองของผิวหนังจากปัสสาวะ
• การอุดตันกลับเป็นซ้ำในบางกรณี

ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดสามารถเกิดขึ้นได้ และอาจมีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและการตีบของช่องเปิด ดังนั้นการติดตามหลังผ่าตัดจึงยังมีความสำคัญ แม้ว่าการผ่าตัดจะช่วยลดโอกาสเกิดการอุดตันซ้ำบริเวณท่อปัสสาวะส่วนที่ถูกหลีกเลี่ยงแล้วก็ตาม

ที่สำคัญ การผ่าตัด ไม่ได้รักษาสาเหตุของโรคทางเดินปัสสาวะทุกชนิด เช่น หากแมวมีโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบไม่ทราบสาเหตุ (FIC) ยังจำเป็นต้องจัดการโรคพื้นฐานต่อไปหลังผ่าตัด เพื่อช่วยลดปัญหาทางเดินปัสสาวะในระยะยาว

สรุป

“ผ่าตัดแปลงเพศ” ที่เจ้าของสัตว์เรียกกันโดยทั่วไป ในทางสัตวแพทย์คือ Urethrostomy ซึ่งเป็นการสร้างช่องเปิดของท่อปัสสาวะใหม่ ไม่ใช่การเปลี่ยนเพศ

การผ่าตัดนี้ใช้ในผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ โดยเฉพาะกรณีท่อปัสสาวะอุดตันซ้ำ ตีบ เสียหาย หรือไม่สามารถแก้ไขการอุดตันด้วยวิธีอื่นได้ การตรวจหาสาเหตุและประเมินสภาพร่างกายก่อนผ่าตัดจึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม

ตรวจประเมินปัญหาท่อปัสสาวะและวางแผนการผ่าตัด

หากสุนัขหรือแมวมีอาการปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะออกเพียงเล็กน้อย เบ่งปัสสาวะบ่อย หรือมีประวัติท่อปัสสาวะอุดตันซ้ำ ควรได้รับการตรวจจากสัตวแพทย์โดยเร็ว

โรงพยาบาลสัตว์เชิงเนิน ระยอง ให้บริการตรวจประเมินปัญหาระบบทางเดินปัสสาวะและวางแผนการรักษาตามสาเหตุและสภาพของผู้ป่วย หากมีข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด สัตวแพทย์จะประเมินความเหมาะสมของการผ่าตัดและแนวทางการดูแลหลังผ่าตัดเป็นรายตัว

📩 ทักแชทสอบถามทีมสัตวแพทย์อาการ หรือนัดหมายเพื่อพาน้องเข้ารับการตรวจประเมินอย่างละเอียด

เปิดทำการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 09.00-20.00 น.

📞 โทร. 095-356-5924