จุดเริ่มต้นสำคัญ: เห็บคือพาหะ

เห็บเป็นหนึ่งในพาหะสำคัญของเชื้อก่อโรคในกลุ่มนี้ โดยเฉพาะ เห็บสุนัขสีน้ำตาล (Brown dog tick) ในกลุ่ม Rhipicephalus sanguineus ซึ่งมีความสำคัญต่อโรคในสุนัขหลายชนิด

เห็บชนิดนี้สามารถเกี่ยวข้องกับการแพร่เชื้อ เช่น

• Ehrlichia canis
• Anaplasma platys
• Babesia vogeli
• Hepatozoon canis

อย่างไรก็ตาม ความสามารถในการเป็นพาหะของเห็บแต่ละชนิดและแต่ละเชื้อมีความแตกต่างกัน และสำหรับเชื้อบางชนิดยังมีข้อจำกัดด้านหลักฐานเรื่อง vector competence จึงไม่ควรเหมารวมว่า “เห็บทุกตัวแพร่เชื้อทุกชนิด”

Ehrlichia canis

เป็นแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ภายในเซลล์ และเป็นสาเหตุสำคัญของ Canine Monocytic Ehrlichiosis

เชื้อมีผลต่อเซลล์เม็ดเลือดขาวกลุ่ม monocytes และสามารถทำให้เกิดความผิดปกติของระบบเลือด โดยเฉพาะภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

Anaplasma platys

เป็นแบคทีเรียที่มีเป้าหมายสำคัญคือ เกล็ดเลือด ทำให้เกิดโรคที่เรียกว่า Canine Infectious Cyclic Thrombocytopenia

ลักษณะเด่นคือจำนวนเกล็ดเลือดสามารถ ลดลงและเพิ่มกลับเป็นช่วง ๆ โดยรอบของการเปลี่ยนแปลงอาจอยู่ประมาณ 1–2 สัปดาห์ในกรณีที่ไม่ได้รับการรักษา

Babesia

แตกต่างจาก Ehrlichia และ Anaplasma เพราะเป็น โปรโตซัวที่เข้าไปอยู่ภายในเม็ดเลือดแดงการติดเชื้อสามารถทำให้เกิดการทำลายเม็ดเลือดแดงและนำไปสู่ภาวะโลหิตจางได้ ความรุนแรงมีตั้งแต่การติดเชื้อที่มีอาการไม่มากไปจนถึงภาวะเฉียบพลันที่รุนแรง

ในเขตร้อนและกึ่งร้อน Babesia vogeli มีความสัมพันธ์กับเห็บ Rhipicephalus sanguineus

Hepatozoon canis

เป็นโปรโตซัวอีกชนิดหนึ่งที่พบในสุนัข และมีความสำคัญในหลายประเทศรวมถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

จุดที่แตกต่างคือ สุนัขสามารถติดเชื้อจากการกินเห็บที่มีเชื้อ เช่น ระหว่างการเลียทำความสะอาดตัว หรือการกินเห็บเข้าไป

อาการพยาธิเม็ดเลือดที่เจ้าของควรสังเกต

เนื่องจากเชื้อแต่ละชนิดมีลักษณะแตกต่างกัน อาการจึงไม่จำเพาะต่อโรคใดโรคหนึ่ง

อาการที่ควรสังเกต ได้แก่

🐶 อาการทั่วไป

• ซึม
• อ่อนแรง
• เบื่ออาหาร
• น้ำหนักลด
• มีไข้

🩸 อาการที่เกี่ยวข้องกับระบบเลือด

• เหงือกซีด
• จุดเลือดออก
• เลือดกำเดา
• ช้ำง่าย
• เลือดออกผิดปกติ
• ปัสสาวะสีเข้ม

🦴 อาการอื่น ๆ

• เดินผิดปกติ
• ไม่อยากเคลื่อนไหว
• ต่อมน้ำเหลืองโต
• ท้องโตจากม้ามโต
• ความผิดปกติของดวงตา
• อาการทางระบบประสาทในบางราย

อาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าสุนัขติดเชื้อชนิดใด จึงควรใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการประกอบการวินิจฉัย

พยาธิเม็ดเลือดรักษาหายหรือไม่?

คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อ

โรคบางชนิดสามารถควบคุมและทำให้อาการกลับมาดีขึ้นได้อย่างรวดเร็ว แต่ไม่ได้หมายความว่าสามารถกำจัดเชื้อออกจากร่างกายได้ทั้งหมดในทุกกรณี

ตัวอย่างเช่น

• Ehrlichia canis สามารถคงอยู่ในร่างกายเป็นเวลานาน และในโรคเรื้อรังความผิดปกติทางโลหิตวิทยาอาจใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะฟื้นตัว
• Babesia การรักษาช่วยลดจำนวนเชื้อและทำให้อาการดีขึ้น แต่สุนัขบางตัวอาจยังเป็นพาหะของเชื้อหลังการรักษา
• Hepatozoon canis ถือเป็นการติดเชื้อที่คงอยู่ระยะยาว และยังไม่มีวิธีรักษาที่สามารถกำจัดเชื้อออกจากร่างกายได้ทั้งหมด

สุนัขหนึ่งตัวสามารถติดเชื้อจากเห็บมากกว่าหนึ่งชนิดพร้อมกันได้เรื่องนี้มีความสำคัญเพราะสุนัขที่ติดเชื้อหลายชนิดอาจมีอาการรุนแรงหรือมีความผิดปกติของเลือดมากกว่าการติดเชื้อเพียงชนิดเดียว และทำให้การวินิจฉัยซับซ้อนขึ้น

ป้องกันพยาธิเม็ดเลือดอย่างไร?

การป้องกันที่สำคัญที่สุดคือ ลดการสัมผัสเห็บอย่างสม่ำเสมอ

แนวทางสำคัญ ได้แก่

• ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันเห็บตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
• ใช้อย่างสม่ำเสมอตามรอบที่กำหนด
• ตรวจตัวสุนัขหลังออกนอกบ้าน
• กำจัดเห็บที่พบอย่างเหมาะสม
• ดูแลสิ่งแวดล้อมภายในบ้านและบริเวณที่สุนัขอาศัย
• หากพบเห็บจำนวนมาก ควรจัดการทั้งตัวสัตว์และสิ่งแวดล้อม

CAPC แนะนำให้มีการควบคุมเห็บอย่างต่อเนื่องตลอดปี เนื่องจากเห็บสุนัขสีน้ำตาลสามารถอาศัยและเพิ่มจำนวนในบริเวณบ้านหรือสถานที่เลี้ยงสุนัขได้ และการกำจัดการระบาดในสิ่งแวดล้อมอาจใช้เวลาหลายเดือน

🏥 ตรวจสุขภาพและโรคจากเห็บที่โรงพยาบาลสัตว์เชิงเนิน ระยอง

หากสุนัขมีประวัติเห็บ หรือมีอาการผิดปกติ เช่น ซึม เบื่ออาหาร มีไข้ เหงือกซีด มีจุดเลือดออก เลือดออกง่าย หรืออ่อนแรง แนะนำให้พามาพบสัตวแพทย์เพื่อประเมินอาการและเลือกการตรวจที่เหมาะสม

โรงพยาบาลสัตว์เชิงเนิน ระยอง ให้บริการตรวจวินิจฉัยและดูแลสุขภาพสัตว์เลี้ยง โดยสัตวแพทย์สามารถประเมินจากประวัติ อาการ การตรวจเลือด และการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เพื่อช่วยหาสาเหตุและวางแผนการรักษาให้เหมาะกับสุนัขแต่ละตัว

📍 โรงพยาบาลสัตว์เชิงเนิน ระยอง หากสงสัยโรคจากเห็บหรือพบความผิดปกติของสุขภาพน้องหมา สามารถติดต่อโรงพยาบาลเพื่อสอบถามรายละเอียดและนัดหมายเข้ารับการตรวจได้ 🐶